Rationeel Emotieve Therapie is een vorm uit de psychotherapie. Het richt zich vooral op de probleemoplossende vermogens van mensen met emotionele en gedragsmatige stoornissen. Het is een zeer directieve therapie waarbij de therapeut de cliënt vertelt welke denkfouten en foute veronderstellingen er aan diens stoornis ten grondslag liggen, en wat hij of zij doen kan om er weer van af te komen. Hoewel hier duidelijk aan het gedrag gewerkt wordt, is deze therapie cognitiever dan gedragstherapie.

Mentaal-Emotieve Training is een therapie waarin gewerkt wordt aan het compleet maken van een persoon die in zijn ontwikkeling, vanuit uiteenlopende oorzaken oorspronkelijke kwaliteiten verloren heeft, en daar onder lijdt. Er zijn veel kenmerken van Getstalttherapie, RET (Rationeel Emotieve Therapie) Transactionele Analyse, NLP, en hypnotherapie in terug te vinden. De grondgedachte achter Mentaal-Emotieve Training ligt in de stelling dat persoon en gedrag in hun verantwoordelijkheden te scheiden zijn. Jij bent niet je gedrag; je hebt je gedrag. Bij Mentaal-Emotieve Training wordt gewerkt op bewust én onbewust niveau.

Mentaal-Emotieve Training en de behandeling van eet-, dwang-, angst- en identiteitsstoornissen

Mentaal Emotieve Training brengt de onderlinge relatie van denken, voelen en handelen met elkaar in balans. Ze brengt de scheiding tussen het ik en de ander weer aan en brengt de persoon in balans. Centraal staat het systeem van de te behandelen persoon. Luisteren, begrijpen en respecteren zijn de basisvoorwaarden voor de behandeling.
Mensen zijn een samenwerkingsverband van vermogens. Je wordt met je vermogens geboren en op die vermogens worden tijdens de opvoeding vaardigheden ontwikkeld.
Denk maar eens aan het muzikale vermogen. Daarop kan iemand een vaardigheid ontwikkelen om een instrument te bespelen. Is dat vermogen klein, dan zal de vaardigheid beperkt zijn of veel inspanning vergen. Is het vermogen groot, dan zal de vaardigheid makkelijk aan te leren zijn.

Elk vermogen is de basis van een specifiek stukje denken, voelen en handelen. Wanneer deze drie elementen tijdens de ontwikkeling van de persoon onvoldoende tot hun recht komen, of wanneer vermogens die voor de persoon zelf belangrijk zijn, niet tot ontwikkeling kunnen komen, ontstaat verwarring en disharmonie. Vanuit deze verwarring kan een kettingreactie van ongewenste ontwikkelingen bij de persoon ontstaan, zoals: gebrek aan zelfvertrouwen, zichzelf wegcijferen, zich onwaardig voelen, zich dissociëren van de eigen gevoelens, dingen anders doen dan hij/zij zelf wil, angst- en paniekaanvallen, dwangmatigheden en obsessieve gedachten.

Door het denken, voelen en handelen van de persoon weer in harmonie te laten komen, door weer ordening aan te brengen in de innerlijke structuur en onderscheid te leren zien tussen het eigen belang en het belang van de ander, zijn al deze geforceerde overlevingsstrategiëen en compensatiegedachten, -gevoelens en -gedragingen niet meer nodig en laat de persoon deze los.

Mentaal-Emotieve Training blijkt een adequate methode te zijn om eet-, dwang-, angst- en identiteitsstoornissen te behandelen.

Assertiviteit heeft te maken met de manier van reageren op wensen en eisen van anderen en ook op verlangens van jezelf. Assertief gedrag is het op een goede manier omgaan met en uiten van je gevoelens en van daaruit doeltreffend opkomen voor je eigen wensen en belangen. Zeker wanneer je wat de ander wil belangrijker vindt dan wat je zelf wilt, zul je geneigd zijn subassertief te reageren. Als je te lang alleen maar doet wat de ander wil, zul je ook steeds minder weten wat en hoe je zelf eigenlijk wilt. Ook zul je merken dat je je minder goed of down gaat voelen, of zelfs dat je depressief wordt.

NLP is de studie van de structuur van de subjectieve ervaring.

NLP onderzoekt hoe mensen hun innerlijke beleving creëren. De centrale vraag daarbij is: hoe komt het dat iemand ervaart wat hij ervaart? Hoe ontstaan gedachten, gevoelens, overtuigingen?

We zoeken naar patronen, dat wil zeggen naar combinaties van elementen die zich in iemands beleving herhalen.

De structuur is een combinatie van elementen met specifieke zintuiglijke eigenschappen. Als we die eigenschappen veranderen, of als we de samenhang tussen de elementen veranderen, ontstaat er een andere structuur. En een andere structuur leidt tot andere emoties en ander gedrag.

Als het om een probleem gaat, wordt de structuur bestudeerd om die te veranderen. Maar ook als iemand iets uitzonderlijks kan, zoekt NLP naar de essentiële innerlijke patronen die de expert tot expert maken: het verschil dat het verschil uitmaakt. Zo kunnen kwaliteiten van de een overgedragen worden op de ander: van docent naar student. Als de student bereid is de essentiële structuren van de docent over te nemen.

"Neuro" (neuron = zenuwcel)

Neuro staat voor het uitgangspunt dat alles wat we doen, voelen en denken een product is van wat er in ons zenuwstelsel plaatsvindt. NLP gaat uit van een wisselwerking tussen ons centrale zenuwstelsel, onze zintuiglijke indrukken en onze subjectieve ervaring (onze gedachten, gevoelens en ervaringen).

"Linguïstisch" (linguïstisch = taalkundig)

We organiseren onze zintuiglijke indrukken (onze neurologische processen dus) met behulp van de taal. Die taalkundige organisatie resulteert in een wereldmodel: een samenhangend systeem van ideeën, herinneringen, verwachtingen en overtuigingen, dat ons in staat stelt binnenkomende informatie te verwerken.

"Programmering" (Programma is een reeks van instructies die beschrijft hoe gegevens verwerkt moeten worden)

Deze term slaat op het NLP-uitgangspunt dat we onze subjectieve ervaring zo kunnen organiseren dat we een bepaald effect bereiken of juist niet. Een nieuwe organisatie van dezelfde zintuiglijke indrukken leidt tot een nieuwe beleving en nieuwe mentale en gedragsmatige mogelijkheden.

De moderne hypnotherapie, volgens de werkwijze van de Amerikaanse psychiater Milton Erikson, is een gespecialiseerde psychotherapie die verdergaat dan psychotherapie met hypnose. Een aanwijzing voor dit grote verschil is dat afgestudeerde psychologen geen vrijstelling krijgen in vakken die onderricht worden in de 3- of 4 jarige beroepsopleidingen voor hypnotherapeut.

Hypnose is een veranderde bewustzijnstoestand die bij bijna iedereen ervaren kan worden. Het is een ervaringstoestand waarin we, dankzij een toegenomen concentratie en beter toegankelijk voorstellingsvermogen, bepaalde doelen gemakkelijker kunnen bereiken dan in het gangbare dagelijkse bewustzijn.

Albert Schweitzer heeft eens gezegd: "Patiënten dragen hun eigen dokter in zich. Zij komen bij ons omdat zij de waarheid niet kennen. We zijn op ons best als we de geneesheer die in elke patiënt huist, de kans geven aan het werk te gaan."

De samenleving heeft ons geleerd alles op basis van onze redeneringen waar te nemen en te beoordelen. Dat is heel praktisch. Mensen zijn erop gebouwd om op verschillende bewustzijnsniveaus gelijktijdig te werken. Denk maar eens aan autorijden of fietsen. Het lijkt allemaal vanzelf te gaan. Je kunt in die tussentijd een gesprek voeren met iemand die met je meerijdt en toch kom je op de plek aan waar je zijn wilt. Op onbewust niveau heb je alle handelingen uitgevoerd die nodig waren om veilig op de plek van bestemming te komen.
Het niveau waarop de meeste hypnotherapie wordt toegepast, is de lichte trance; de trance die vergelijkbaar is als je helemaal meegenomen wordt in een verhaal uit een boek of wat iemand je vertelt of wat je op televisie volgt. Je wordt erdoor geabsorbeerd en alle gebeurtenissen uit je omgeving ontgaan je. Maar als iemand je roept, hoor je dat en je reageert daarop. Soms is je reactie even verstoord, alsof je toch uit een andere toestand moet terugkomen.

Bij hypnosesessies ben je er altijd nog bij. Je kunt steeds controleren of je een antwoord wilt geven of niet. Het verschil met je dagelijkse bewustzijn ligt vooral in het uitschakelen van oneigenlijke argumenten. Je bent puur met jezelf bezig. Vaak is de reactie na een sessie: "maar ik was helemaal niet in trance, ik heb alles alleen maar bedacht. Ik was me helemaal en van alles bewust." Deze beleving klopt ook. Het aardige is dat de persoon veel dieper op dingen kon ingaan, vaak veel wijzere uitspraken doet dan dat hij of zij vanuit het dagelijkse bewustzijn zou kunnen.

De stelling van Albert Schweitzer wordt in hypnotherapie telkens weer als waarheid bevestigd. De persoon weet op onbewust niveau wat er in het innerlijke systeem niet goed zit, en ze kan bijna altijd de meest adequate oplossing voor het probleem vinden. Vervolgens kan de hypnotherapeut ook weer in het onbewuste systeem van de persoon mogelijkheden oproepen, waarin weer de effectiefste oplossingen worden gevonden.

Psychosynthese beschouwt de mens als een groot totaal van delen, dat ook buiten zichzelf weer een totaal vormt met zijn omgeving.

Vanuit die eenheid kunnen delen worden waargenomen die afzonderlijk aangesproken worden, maar op dat aanspreekmoment wel degelijk een geheel blijven met het grote geheel. Voorbeeld: Jij bent niet je gedrag of je ziekte, maar je hebt ze. Door onderscheid te maken tussen de delen en er op een vernieuwende manier naar te kijken en er mee om te gaan, kunnen vastgelopen structuren weer in beweging worden gezet.

De psychomotorische therapie biedt een veilige plek om te experimenteren met ander gedrag. Ook kunnen nieuwe ervaringen op het gebied van voelen en denken opgedaan worden.

Tijdens de psychomotorische therapie "krijgt men de gelegenheid om leerervaringen en correctieve emotionele belevingen op te doen". Een psychomotorisch therapeut is een professional die mensen met psychische problemen behandelt. Het verschil met een psycholoog is dat die alleen praat met mensen, terwijl een psychomotorisch therapeut een deel van de tijd dingen doet met mensen. Die dingen liggen op het gebied van beweging en lichaamservaring.

Bij beweging kun je denken aan oefensituaties uit de sport en het bewegingsonderwijs, bij lichaamservaring gaat het om het concentreren op de ervaring en beleving van het eigen lichaam.

Gestalt-therapie is een psychotherapievorm waarbij de aandacht meer gericht is op wat er gebeurt dan wat er besproken wordt. Het accent ligt op wat er in het hier en nu wordt gedaan, gedacht, gevoeld en beleefd in het contact tussen cliënt en therapeut. Het waarnemen van de totale persoon is een van de belangrijke pijlers van de methode.

De Gestalt-therapie wordt ook gezien als de tegenhanger van de psychoanalyse.

Imaginatie verwijst naar verbeelding en voorstelling. Imaginatie is de psychologische methode die rechtstreeks gebruik maakt van de verbeelding van mensen om tot inzichten in structuren en processen te komen, waardoor mensen uit een moeilijk bespreekbaar probleem geholpen kunnen worden.

We kunnen ons voorstellen dat vorige week verder van ons af ligt dan gisteren en dat dit hetzelfde is voor volgende week en morgen. We kunnen ons verleden en onze toekomst voorstellen als een lijn die door de tijd heen loopt. Sommigen zien het als een weg, anderen als een breed landschap en weer anderen als een totaal ruimtelijke omgeving.

We hebben verbindingen met de tijd. Als je morgen iets voor elkaar wilt hebben en het vergt enkele uren tijd, moet je er op tijd mee beginnen. Misschien nu al. Als je nu iets doet, heeft dat consequenties voor straks.

Op onbewust niveau kan binnen een bepaalde context, bijvoorbeeld eten, de relatie tussen nu en straks verstoord zijn. Frequent voorkomende eetbuien zijn daarvan een duidelijk voorbeeld. Geen grip hebben op gedrag omdat de gevolgen daarvan los zijn gekomen.

Mensen staan doorgaans goed in het heden met de blik op de toekomst. Ongemerkt kan dat in iemands leven veranderen, waardoor de blik steeds meer op het verleden wordt gericht. Een verleden dat belastend is, kan de ontwikkeling van die persoon dan ernstig schaden. Oude overtuigingen blijven levend, er is weinig ruimte voor nieuwe gedachten en interessen.
Wij functioneren omdat we een verleden hebben. We maken doorlopend gebruik van de kennis en de ervaringen van vroeger.

We gaan door op eenmaal genomen beslissingen, vallen terug op de veiligheid van overtuigingen uit het verleden. Alle personen die wij in ons leven waren, spelen via onze verworven vaardigheden en ervaringen nog steeds een rol in ons bestaan. Daaronder vallen ook belevenissen die ons hinderen.

Via de tijdlijn kunnen we, ondersteund door ons onderbewustzijn, weer allerlei dingen terugvinden die we niet in detail hoeven te herbeleven of te verwoorden in uitvoerige zoektochten. Via de tijdlijn kunnen we, op een andere manier dan bij RET, ons gevoel over gebeurtenissen veranderen. We kunnen het gevoel over de ernst van de gebeurtenis toetsen en de hinderlijke vertekening reduceren tot een niveau dat ons beter past en waarschijnlijk ook dichter bij de werkelijke gebeurtenis ligt. We kunnen beslissingen en overtuigingen die we eens genomen of gekregen hebben ook reduceren tot een niveau waardoor we makkelijker nieuwe besluiten en overtuigingen kunnen nemen en krijgen.

Een bekend voorbeeld is het stoppen met roken dat almaar niet lukt. Door het besluit uit het verleden over de voordelen die het roken toen bood, en de overtuiging die daaruit ontstond daar te veranderen, wordt de verandering in het huidige besluit vele malen makkelijker omgezet in een resultaat.

Een therapeutische methode die de (algemeen aanvaarde) waarheid van gebeurtenissen helder maakt door middel van dramatechnieken. Daarbij handelt het om zowel persoonlijke relaties als om persoonlijke werelden.

Soms schieten woorden te kort om iets tot uitdrukking te brengen. Soms kan iemand verbaal zo op slot zitten dat communicatie door middel van woorden niet meer mogelijk wordt. In veel gevallen kan zo iemand zich wel via kleuren en vormen symbolisch uitdrukken. Dan gaat het niet over schilder- of tekentalenten, maar over psychologische uitingsvormen.

Een geoefend schilder- en tekentherapeut kan verborgen verhalen uit de schilderingen of tekeningen halen door de persoon over diens uitingen te laten vertellen. Hiermee kunnen onbewuste drijfveren die tot bepaald gedrag leiden voor de cliënt zelf bewust worden gemaakt.

Ademtherapie stelt ademhaling centraal. Door veel aandacht te besteden aan ademhaling wordt het mogelijk gevoelens in ons lichaam te ervaren. Gevoelens zijn eigenlijk synoniem aan het beleven van het leven zelf. Als we van onszelf bepaalde gevoelens wel en andere niet mogen voelen, ontstaat een blokkade in onze levensenergie.

Het krijgen van meer inzicht in jezelf door middel van "verbonden" ademhaling helpt emoties directer te voelen.
Emoties vragen erom gehoord te worden, omdat ze je informatie geven over wat je wel en wat je niet wilt.
Via het voelen van je emoties kom je erachter wie je echt bent.

Wijsbegeerte, levensopvatting, levensbeschouwing, overwegingen die ten grondslag gelegd worden aan stellingen om vast te stellen hoe juist die stellingen zijn. Vooral dit laatste is in de psychologie en in de therapie van groot belang. Hoe waar is waar, kan het ook anders zijn, en wat zijn de redenen daarvoor.

Transactionele Analyse is een persoonlijkheidstheorie die in de jaren 1950 tot 1973 ontwikkeld werd door de Amerikaanse psycholoog Eric Berne die uit de psychoanalytische traditie van Freud stamt. Na zijn overlijden is zijn benadering verder uitgewerkt tot een volwassen en goed onderbouwd model van de persoonlijkheid met zowel een beschrijvend als een therapeutisch facet.

De methode biedt een goed kader voor de diagnostiek en het werken met zogenaamde deel- of subpersoonlijkheden.
Transactionele Analyse is een aparte therapievorm. Kenmerk is de positieve kijk op het menszijn. Het uitgangspunt van het 'Oke-geboren kind, dit in tegenstelling tot de Freudiaanse visie.

Transactionele Analyse past in de rij van de zogenaamde "humanistische" (positieve humane) psychologieen. Is voor de psychoanalyse het onbewuste de vergaarbak van verdrongen seksuele impulsen, voor Berne, evenals voor C.G. Jung, R. Assagiolie en F. Perls, is het onbewuste een bron van creativiteit, liefde en spiritualiteit.

Transactionele analyse is gebaseerd op transacties van een persoon, die reageert vanuit een variërende samenstelling van persoonlijke kenmerken die in dit verband egotoestand wordt genoemd.

Een egotoestand is een totaliteit van samenhangende gedragingen, gedachten en gevoelens. Deze dragen drie elementen: de innerlijke volwassene, met in zijn verleden het innerlijke kind en de innerlijke ouder.

Als iemand direct reageert, denkt, voelt of handelt in reactie op zijn omgeving, en gebruikmaakt van alle hulpbronnen die hem ten dienste staan, verkeert hij in een volwassen egotoestand. Op andere momenten gedraagt, voelt, denkt en kopieert hij een van zijn opvoeders. Hij bevindt zich dan in zijn "Ouder egopositie". Soms gedraagt dezelfde persoon zich op kinderlijke wijze, heeft het gedachten en gevoelens van een klein kind. Dan is er sprake van een "Kind egopositie".

De begrippen "Volwassene", "Kind", en "Ouder" zijn niet meer dan etiketten op soorten gedragingen, gevoelens en gedachten. Het zijn geen fenomenen die duidelijk aanwijsbaar zijn of in de hersenen te lokaliseren zijn. Berne benadrukt zelf steeds weer dat de begrippen "Kind" en "Ouder" echo's uit het verleden zijn.

In populaire uiteenzettingen worden aan het kind, de volwassenen en de ouder wel eens de volgende respectievelijke kenmerken toegekend: voelen, rationaliteit en geboden en verboden. Dit is niet juist. Alledrie de egotoestanden maken gebruik van gedachten, gevoelens en gedragingen.
Berne voorspelt ook dat je wanneer je vanuit het kind denkt en voelt, dit ook te observeren is op de wijze waarop je je verbaal en non-verbaal gedraagt. Egoposities zijn dus voor de buitenstaander duidelijk te herkennen. Er is een duidelijke consistente relatie tussen enerzijds gedachten en gevoelens en anderzijds observeerbaar gedrag.

Een therapie, gericht op het oplossen van problemen in meestal intieme relaties. Doorgaans betreft het partnerrelaties of relaties tussen ouders en kinderen. Een uitgebreidere vorm is de gezinstherapie, waarbij het hele gezin betrokken wordt bij het herstellen van de relatieproblemen binnen het gezin.

Maar relatietherapie kan ook naar binnen toe worden toegepast, daar waar het gaat over innerlijke conflicten. Bij een identiteitsstoornis, of gedrag dat daaruit voortvloeit waarin steeds een innerlijke onenigheid opspeelt, kan een vergelijkbare methode worden toegepast als die tussen twee of meerdere personen.

Het belangrijkste onderdeel van relatietherapie is dat beide partijen begrip krijgen voor elkaars belevingssysteem en beide partijen leren respect te krijgen voor elkaars belangen. Doel is dat beide partijen het gevoel hebben uiteindelijk als twee winnaars uit het probleem te komen.